index.php
szukaj w serwisie  
Inne serwisy:
Czwartek, 09 Wrzesień 2010
Aktualności > Technologie > Nasz globalny przemysł

« poprzednie | następne »

Technologie

Nasz globalny przemysł

Walne Zebranie, które odbyło się końcem czerwca nie zakończyło pasma przemian w Polskim Stowarzyszeniu Przetwórców Tworzyw Sztucznych. Szybki rozwój Organizacji związany między innymi z przeprowadzką siedziby do Warszawy, energiczną działalnością kilku członków Zarządu oraz nowej dyrektorki biura, wstąpienie do PSPTS kilku znaczących na polskim rynku firm doprowadziło do sytuacji, w której należało jeszcze raz przemyśleć wytyczone kilkanaście tygodni wcześniej cele i dokonać zmian personalnych w składzie Zarządu.

***


28 września 2004 roku w sali konferencyjnej CIECH w Warszawie odbyło się Nadzwyczajne Walne Zebranie. Dzięki sprawnej organizacji, tym razem zdecydowanie bardziej dopisało zainteresowanie członków. Na wezwanie Zarządu stawiło się prawie sześćdziesiąt osób. Mimo to, liczba uprawnionych do głosowania okazała się mniejsza od wymaganego quorum. Zgodnie ze Statutem dopiero drugi termin zebrania zwołany półgodziny później był upoważniony do podejmowania uchwał.
Sprawnie dokonano wyboru prezydium Walnego Zebrania. Jego przewodniczącym został prawnik Paweł Kaczorowski. Powołano komisje:
Mandatowo-Skrutacyjną oraz Uchwał i Wniosków.
Leszek Gniadek w imieniu Zarządu przedstawił sprawozdanie z działalności Stowarzyszenia i Biura, wskazując na znaczną aktywizację działalności w wielu dziedzinach. Mówił o nawiązaniu i odnowieniu kontaktów z ministerstwami i innymi organami administracji ważnymi z punktu widzenia działalności branży przetwórstwa tworzyw sztucznych, spotkaniach z przedstawicielami zagranicznych stowarzyszeń i europejskiej Federacji EuPC. Wspomniał o aktywnych działaniach zmierzających do pozyskiwania nowych członków Stowarzyszenia i sukcesach w tym zakresie, o weryfikacji listy członków, o akcjach informacyjnych. Poinformował także o wcześniejszej rezygnacji Jacka Głębockiego z funkcji Prezesa i członka Zarządu Stowarzyszenia. Na zakończeni swego wystąpienia powiedział: "Uważamy, ze zostało zrobione sporo, aczkolwiek zdajemy sobie sprawę, ile jeszcze przed nami. Myślę, ze jesteśmy wystarczająco zdeterminowani do tego, żeby przywrócić Stowarzyszeniu należną mu pozycję. Oczekujemy od naszych członków, czyli Państwa, wszelkich sugestii dotyczących kierunków działania. Nowy Zarząd na pewno skorzysta z każdej konstruktywnej uwagi i wprowadzimy ją do programu działania."
Po tym wystąpieniu, rozgorzała ożywiona dyskusja. Takiego zaangażowania mówców, nie obserwowano na Walnych Zebraniach ostatnich kilku kadencji. Nie szczędzono słów krytyki, wskazywano zaniedbania, ale też w wystąpieniach drogi odbudowy znaczenia i prestiżu Stowarzyszenia. W imieniu grona członków wystąpił Tadeusz Nowicki (Ergis SA). Powiedział zebranym: "Podjąłem pracę dotyczącą poprawy sytuacji w Stowarzyszeniu na podstawie przekonania, że Stowarzyszenie nie działa tak, jak powinno i nie reprezentuje całej branży. W obecnej formie Stowarzyszenie nie ma dostatecznej siły, aby wywierać wpływ na administrację oraz procesy legislacyjne. Ponadto część zarządu nie spełnia wymogów potrzebnych do piastowania zajmowanych stanowisk. Jako. przedstawiciele członków wspierających zadeklarowaliśmy wpłacanie na rzecz Stowarzyszenia wysokich składek po to, aby mogło ono właściwie działać. Mają zatem nadzieję, że dzisiejsze spotkanie będzie punktem zwrotnym."
Leszek Gniadek przedstawił podjętą wcześniej uchwałę Zarządu: "W związku z chęcią odbudowy roli Stowarzyszenia na rynku polskim jak i europejskim, wychodząc naprzeciw oczekiwaniom swoich członków oraz mając na uwadze fakt, iż w obecnym składzie Zarządu utrudniona jest realizacja zadań statutowych, Zarząd oddaje się do dyspozycji Nadzwyczajnego Walnego Zebrania z prośbą o skwitowanie za okres od VI Walnego Zebrania PSPTS do daty obecnego Nadzwyczajnego Walnego Zebrania PSPTS." Wybór nowych władz Stowarzyszenia przez Zebranie stał się nieodzowny. Krzysztof Kaczorowski (Chemeko) zaapelował o powołanie nowych władz, które będą reprezentatywne. "Jeżeli teraz powołamy właściwe organy, mamy szanse na dobre i skuteczne działanie. Jest to jedna z ostatnich szans, żeby zgromadzić się wokół ludzi, którzy mogą pomóc Stowarzyszeniu" - powiedział były prezes Anwilu.
W głosowaniu tajnym odwołano Zarząd, Komisję Rewizyjną, Sąd Koleżeński. Przewodniczący Zebrania stwierdził, że absolutorium zostało udzielone Leszkowi Gniadkowi, Grzegorzowi Kalisiakowi oraz Jackowi Zielińskiemu.
Zgromadzeni zgłasili kandydatów do nowych władz. Tajne wybory przyniosły następujące wyniki:
w skład Komisji Rewizyjnej weszli:
Małgorzata Kot
Stanisław Chmielewski
Ryszard Zakrzewski
W skład Sądu Koleżeńskiego weszli:
Maria Obłój-Muzaj
Krzysztof Kaczorowski
Henryk Gołębiewski.
Komisja Mandatowo-Skrutacyjna ogłosiła także wyniki wyborów do Zarządu. Zarząd Polskiego Stowarzyszenia Przetwórców Tworzyw Sztucznych (już po ostatecznym ukonstytuowaniu się swojego grona) jest następujący
Leszek Gniadek (ZA w Tarnowie) - Prezes
Tadeusz Nowicki (Ergis) - Wiceprezes
MaciejTrojnarski (Wavin) - Członek Zarządu ds. organizacyjnych
Jacek Zieliński (TCT) - Członek Zarządu ds. finansowych
Andrzej Błasiak (Anwil)
Grzegorz Kalisiak (Organika)
Końcową cześć zebrania zajęła dyskusja nad wysokością składek członkowskich. Ich przyjęta wielkość zależna proporcjonalnie do obrotu firmy za poprzedni rok rozliczeniowy w części dotyczącej przetwórstwa tworzyw sztucznych przedstawiona została w tabeli.
Na zakończenie Przewodniczący Zebrania podziękował wszystkim za przybycie i zamknął Nadzwyczajne Walne Zebranie.
 
Nasz globalny przemysł

Przyczynami znacznego "ilościowego" rozwoju światowego przemysłu tworzyw sztucznych i gumy są wzrost liczby ludności, rosnące światowe zapotrzebowanie wynikające z wyzwań związanych z rozwojem infrastruktury przemysłowej i społecznej wymagających podjęcia w wielu częściach świata. Istotny rozwój "jakościowy" mający miejsce na rynkach państw rozwiniętych bierze się z coraz to nowych zastosowań tworzyw sztucznych i gumy oraz z zastępowania nimi innych materiałów, takich jak szkło czy metale, w tradycyjnych zastosowaniach.
W roku 2003 na całym świecie wyprodukowano około 221 milionów ton tworzyw sztucznych i gumy. Z tego około 176 milionów ton wytworzono w formie pierwotnych tworzyw, tzn. występujących w formie surowców przetwarzanych później na wyroby gotowe. Na produkcję między innymi opon i innych wyrobów technicznych zużyto około 19 milionów ton gumy. Pozostałe 30 milionów ton polimerów wykorzystano do produkcji produkcji włókien, farb, klejów, dyspersji i powłok. Wspomniane 176 milionów ton stanowi nowy rekord w światowym zużyciu tworzyw sztucznych. W ciągu ostatnich trzech lat zużycie wzrosło o 26 milionów ton, tj. średnio o 5,5% na rok. Tempo wzrostu było zatem dokładnie takie samo jak od roku 1990. Kontynent azjatycki jest od kilku lat największym konsumentem tworzyw sztucznych. W roku 2003 udział krajów azjatyckich, z wyłączeniem Japonii, w światowym zużyciu tworzyw sztucznych wyniósł 32%, udział Japonii wyniósł 6%. Azja zostawiła zatem daleko w tyle Amerykę (25% Ameryka Północna i 5,5% Ameryka Łacińska) i Europę (22% Zachodnia i 3,5% Wschodnia). Ponad połowę zużywanych tworzyw stanowią nadal poliolefiny: na czele listy jest polietylen (32,5%) i polipropylen (20%), dalej są PCW (16,5%), polistyren (8,5%), poliuretany (5,5%), PET (5%) i kopolimery styrenu (ABS, SAN, ASA) (3,5%).
W roku 2003 przetworzono w przybliżeniu 19 milionów ton gumy i kauczuków syntetycznych - o 5% więcej niż w roku 2002. Na tym rynku numerem 1 są Chiny. Z zużyciem na poziomie 3,06 milionów ton Chiny były największym konsumentem już w roku 2002, wyprzedzając USA (3 mln ton), Japonię (1,88 mln ton), Indie (871 tys. ton) i Niemcy (859 tys. ton).
W Europie wielkość rynku tworzyw sztucznych i gumy to 47 milionów ton. Mniej więcej 40 milionów ton zużywa Europa Zachodnia, a wschodnia 7 milionów ton. Największym konsumentem tworzyw sztucznych w Europie Zachodniej są Niemcy (30%), dalej Włochy (18,9%), Francja (11,9%), Wielka Brytania (10,7%) i Hiszpania (8,9%). W Europie Zachodniej 78% całości zużycia(co odpowiada 31 milionom ton jeśli zaliczyć do nich również PET i kopolimery styrenu) stanowią tworzywa wielkotonażowe. Na tworzywa konstrukcyjne i poliuretany przypada po 3 miliony ton (7%), na gumę i kauczuki syntetyczne 3,3 miliony ton (8%). Najważniejszym kierunkiem zastosowań tworzyw w Europie Zachodniej w roku 2003 był przemysł opakowań (38,1% zużycia całkowitego). Drugi w kolejności był przemysł artykułów gospodarstwa domowego i towarów konsumpcyjnych (razem 22,3% zużycia). Budownictwo był trzecim konsumentem tworzyw (17,6%), dalej przemysł elektrotechniczny i elektroniczny (7,3%) oraz motoryzacyjny (7%).

Większa konkurencja w przetwórstwie tworzyw
Dla wielu przetwórców tworzyw umiędzynarodowienie swojej działalności stanowi pierwszą pozycję na liście zadań do wykonania. Globalni użytkownicy końcowi poszukują dostawców, którzy również działają na skalę światową i są w stanie dostarczyć w dowolnym miejscu świata produkt o idealnie identycznych parametrach i jakości. Globalizacja produkcji samochodów, urządzeń elektronicznych, sprzętu telekomunikacyjnego, opakowań i towarów konsumpcyjnych, zmusza przetwórców tworzyw do budowy zakładów produkcyjnych w karajch innych niż ich dotychczasowe obszary działania, tak by móc zaopatrywać swoich klientów.
W reakcji na tendencje globalizacyjne i zmierzające do ograniczania kosztów od kilku lat trwa konsolidacja przemysłu przetwórstwa tworzyw, na przykład wśród dostawców przemysłu motoryzacyjnego i producentów opakowań. Podczas gdy stopień konsolidacji wśród producentów wyrobów standardowych, takich jak na przykład płyty i profile, jest na Zachodzie już wysoki, struktury zaopatrzenia na rynkach azjatyckich są nadal rozproszone. Eksperci przewidują, że w średnim okresie nastąpi konsolidacja i fala koncentracji. Podczas gdy wschodni sąsiedzi Unii Europejskiej i państwa Azji Południowowschodniej od wielu lat skutecznie poszukiwały możliwości penetracji rynku europejskiego, to przetwórcy w USA dopiero od niedawna znaleźli się pod presją konkurentów zagranicznych. Obecnie europejscy i północnoamerykańscy przetwórcy wspólnie zaangażowani są w intensywną, coraz bardziej globalną konkurencję z dostawcami z Azji Południowowschodniej.
Od pewnego czasu można zaobserwować zjawisko przenoszenia zakładów produkcyjnych firm zachodnich z krajów o wysokich kosztach robocizny do krajów o niższych kosztach pracy. Obecnie nie tylko firmy z USA rozbudowują swe moce produkcyjne w Meksyku czy też firmy niemieckie w Czechach i na Węgrzech. Coraz częściej całość produkcja jest przenoszona do krajów o niskim koszcie robocizny, co ma coraz poważniejsze konsekwencje dla gospodarek krajów rozwiniętych.
Z punktu widzenia zachodnioeuropejskich przetwórców tworzyw otwarcie rynków w Europie Wschodniej związane z przystąpieniem do Unii dziesięciu państw w połowie roku 2004 niesie ze sobą zarówno nowe możliwości jak i zagrożenia. Zachodnioeuropejskim producentom będzie łatwiej sprzedać swoje zaawansowane wyroby na rozwijających się rynkach Europy Wschodniej. Z drugiej strony rynek zachodni, a zwłaszcza niemiecki, stanie się bardziej dostępny dla konkurentów z krajów o tańszej robociźnie. Wciąż także poprawiają się standardy technologiczne wśród przetwórców azjatyckich i wschodnioeuropejskich i ich poddostawców. By zachować konkurencyjność technologiczną i utrzymać swoje ośrodki produkcyjne, przynajmniej te wytwarzające bardziej zaawansowane wyroby, europejscy przetwórcy tworzyw muszą intensyfikować prace badawczo-rozwojowe oraz innowacyjne i inwestować w najbardziej wydajne środki produkcji.


Optymalizacja technologii produkcji tworzyw
Jak wspomniano, Azja objęła przodownictwo w statystykach produkcji tworzyw sztucznych. Kontynent ten dostarcza obecnie 34% światowej produkcji tworzyw sztucznych (w tym Japonia 7%). Pomimo umiarkowanego wzrostu, Europa spadła na drugie miejsce (31% światowej produkcji). Co chwilę słyszymy o nowych inwestycjach w Azji Południowowschodniej dokonywanych zarówno przez miejscowych producentów surowców chemicznych i tworzyw, jak i tych z Japonii, Europy i Ameryki. Stanowi to dowód na to, że region ten wszędzie postrzegany jest jako niezwykle perspektywiczny. Mimo ogromnego wzrostu mocy produkcyjnych, przede wszystkim w zakresie tworzyw wielkotonażowych i półproduktów do poliuretanów, nie można stwierdzić dążenia do zaspokojenia popytu w Chinach. Wręcz przeciwnie, ostatnie raporty konsultantów rynkowych przewidują zwiększenie importu poliolefin do Chin. Sytuacja importowa ma zatem decydujące znaczenie dla kształtowania się cen tworzyw wielkotonażowych.
Dla zachowania konkurencyjności producenci tworzyw reagują na te zjawiska przeprowadzając racjonalizację, reorganizację kanałów dystrybucji, a także poprzez restrukturyzacje, łączenie i przejmowanie firm. W celu spełnienia powszechnych standardów jakościowych wyrobów i jednocześnie zapewnienia ekonomiczności produkcji, producenci optymalizują koszty poprzez wdrażanie najnowszych technologii. W zakresie prac rozwojowych producenci bardziej skupiają się na poprawianiu technologii produkcji i na badaniach nad nowymi katalizatorami, niż na badaniach podstawowych nad właściwościami tworzyw masowych. Istnieją nadal duże możliwości usprawnienia produkcji poliolefin poprzez rozwój technologii katalizatorów, zwłaszcza że dziś zdolności produkcyjne największych instalacji sięgają 350000 - 400000 ton na rok, gdy jeszcze dwa lata temu wynosiły zaledwie 80000 - 100000 ton na rok. Producenci dysponujący szczególnie atrakcyjnymi technologiami próbują sprzedać licencje na nie innym producentom. Sprzedaż produkcji z tak wielkich instalacji wymaga odpowiedniego udziału w rynku światowym. W konsekwencji proces konsolidacji wśród producentów tworzyw sztucznych trwający od lat osiemdziesiątych wzmaga się na całym świecie.Na przełomie tysiącleci przebiegał on nadal w szybkim tempie i obejmuje prawie wszystkich największych uczestników rynku. Skupiając się na produkcji na skalę światową producenci często pozbywają się swoich małych działów produkcji wyrobów niszowych na rzecz firm wyspecjalizowanych. Poprzez spółki joint-venture, spółki partnerskie lub umowy handlowe z producentami i dystrybutorami o ustalonej pozycji rynkowej wielu światowych producentów wchodzi na rynki lokalne i jednocześnie utrwala i rozszerza swoją obecność na rynku światowym.
Choć rynek dostawców w Europie jest już stosunkowo silnie skonsolidowany (pięciu największych producentów tworzyw wielkotonażowych posiada od 70 do 90% udziałów w rynku) to żaden producent nie ma dwucyfrowego udziału w rynku światowym, co pokazuje jakie są jeszcze możliwości konsolidacji transkontynentalnej.
Proces łączenia się dużych producentów surowców spowodował zmianę roli firm zajmujących się sporządzaniem mieszanek. Jako dostawcy materiałów dla, na przykład, przemysłu motoryzacyjnego i elektrotechnicznego ich zakłady wytwórcze muszą być rozprzestrzenione po całym świecie. Mogą stać się uczestnikami przedsięwzięć w tym segmencie rynku tylko jeśli mają odpowiednie możliwości techniczne i mogą prowadzić prace rozwojowe. Z drugiej strony duzi producenci tworzyw w średnim horyzoncie czasowym współpracują z niewielką liczbą partnerów - dystrybutorów - w Europie na ogół co najwyżej dwoma. Obecność w całej Europie lub przynajmniej wybitna pozycja na rynku kilku ważnych krajów jest szczególnie istotna dla europejskich producentów tworzyw przy dokonywaniu wyboru partnerów.

Maszyny do przetwórstwa tworzyw
Światowa produkcja maszyn do przetwórstwa tworzyw i gumy osiągnęła maksimum wszech czasów w roku 2000. Wartość produkcji (bez osprzętu i oprzyrządowania) osiągnęła wówczas 19,5 miliardów euro. Po tym rekordowym roku nastąpił ostry spadek koniunktury o ponad 12% do 17,1 miliarda euro, po czym w roku 2002 nastąpił tylko nieznaczny wzrost (17,5 miliarda euro). W roku 2002 na światowym rynku producentów maszyn do tworzyw i gumy prym wiodły Niemcy (23,8% udziału). Producenci włoscy (13,9%) powtórzyli swoje osiągnięcie z poprzedniego roku i obronili drugą pozycję którą zabrali USA w roku 2001. Stany Zjednoczone straciły kilka dziesiątych procenta w udziale w rynku światowym, ale zdołali utrzymać trzecią pozycję mając 11,7% udziału w rynku. Producenci japońscy odzyskali trochę ze swej pozycji, po stracie rok wcześniej, osiągnęli 8,7%. Produkcja w Austrii, Szwajcarii i Wielkiej Brytanii spadła, natomiast wzrosła w Kanadzie, na Tajwanie, w Hiszpanii i we Francji. Niemcy są nie tylko największym producentem, ale również największym eksporterem maszyn do tworzyw i gumy - wartość eksportu wyniosła prawie 3,1 miliarda euro. Do czołowych eksporterów należy ponadto Japonia (1,65 mld euro), Włochy (1,37) i USA (922 mln).
Rynki maszyn do tworzyw i gumy są odzwierciedleniem wspomnianych wcześniej tendencji rynkowych w poszczególnych krajach. Chiny (włącznie z Hongkongiem) były w roku 2002 największym na świecie importerem maszyn do tworzyw i gumy importując za kwotę 1,96 miliarda euro, co stanowiło 17% wartości maszyn sprzedanych na całym świecie (11,7 mld). USA (1,55 mld) i Niemcy (585 mln) zajęły drugie i trzecie miejsce, a dalej były: Francja (467 mln), Meksyk (449), Hiszpania (402), Wielka Brytania (401), Włochy (318), Kanada (309), Japonia (257). Podczas gdy wśród producentów tworzyw sztucznych doszło już do wielu fuzji, w sektorze maszyn do tworzyw nie można dostrzec dużych ruchów konsolidacyjnych. Niektóre firmy zawęziły zakres swojej działalności, określiły podstawowe dziedziny produkcji albo wzmocniły swoją pozycję na ważnych rynkach poprzez utworzenie spółek joint-venture lub centrów produkcji. Różni producenci osprzętu z kolei poszerzyli zakres produkcji, by umożliwić przetwórcom zdobywanie całego wyposażenia z jednego źródła. W czasie gdy wielu dostawców w USA stara się oferować pełną gamę kompletnego osprzętu, tendencja ta nie jest wyraźnie zauważalna w Europie.
W ostatnich dwóch latach, kiedy to rynek zniżkował, wielu producentów maszyn do tworzyw i gumy zrealizowało programy wewnętrznej optymalizacji i konsolidacji. Mały popyt, który nadal dotyczy wielu rodzajów wyrobów, wywołał nacisk na obniżkę cen maszyn pomimo rosnących wymagań co do ich możliwości technicznych. Po załamaniu gospodarczym, po atakach terrorystycznych z 11. września wielu amerykańskich producentów maszyn znalazło się w trudnej sytuacji. Obserwowano zmniejszanie mocy produkcyjnych, konsolidację produkcji, zamknięcia zakładów, a nawet bankructwa. Sytuację pogarszał fakt, że dostawcy byli mocno zorientowani na rynek wewnętrzny i stosunkowo mało eksportowali. Popyt na maszyny do tworzyw w USA w roku 2003 nie powrócił jeszcze do dawnego stanu.
Ciągły wzrost gospodarczy w Chinach i w większości państw Azji Południowowschodniej skłania coraz większą liczbę europejskich producentów do wzmacniania swojej pozycji na tamtejszych rynkach lokalnych. Lista inicjatyw jest długa. W obszarze produktów wysokiej jakości i o szerokich możliwości producenci europejscy czerpią przede wszystkim ze swoich zdolności konstrukcyjnych i szerokich możliwości technologicznych. Nawet w krajach rozwijających się często nie ma żadnej alternatywy dla maszyn europejskich gdy wymagana jest absolutna niezawodność i najwyższa jakość. Większość ekspertów przewiduje że w światowym przemyśle produkcji maszyn do tworzyw sztucznych przez długi czas jeszcze dominować będą firmy średniej wielkości.

Prognozy rozwoju do roku 2010
Zużycie tworzyw sztucznych na głowę ludności w europie Zachodniej wzrastało w ciągu ostatnich 30 lat w tempie 4,4% na rok, czyli ponad dwa razy szybciej niż produkt narodowy brutto (1,8%). Na całym świecie zużycie wzrastało średnio 2,2 razy szybciej niż następował rozwój gospodarczy w państwach uprzemysłowionych, mniej więcej trzy razy szybciej w krajach "wschodzących rynków" i zwykle trzy do czterech razy szybciej w krajach rozwijających się.
Prognoza do roku 2010 przewiduje wzrost średniego światowego zużycia tworzyw sztucznych na głowę ludności z 28 kg w roku 2003 do 37 kg w roku 2010. Największy wzrost procentowy ma nastąpić w Europie Wschodniej (średnio 7% na rok do 24 kg w roku 2010), następnie w Azji Południowowschodniej (6%, do 25 kg) i Ameryce Łacińskiej (4%, do 28 kg). Startując ze znacznie wyższego poziomu w krajach rozwiniętych tempo wzrostu będzie niższe (pomiędzy 3 a 3,5%). Zużycie na głowę ludności w Ameryce Północnej ma osiągnąć w roku 2010 poziom 133 kg (w 2003 roku 104 kg), w Europie 125,5 kg (99 kg), w Japonii 105 kg (85 kg).
Przewiduje się zatem że średnioroczne tempo światowego wzrostu zużycia tworzyw sztucznych do roku 2010 wyniesie 5,1%. Zgodnie z powyższym światowy popyt na tworzywa ma wzrosnąć do 250 milionów na ton rocznie. Do tego czasu rynki azjatyckie, ze względu na swoje ponadprzeciętne roczne tempo wzrostu (6,5%), odpowiedzialne będzie za 41,5% światowego zużycia, natomiast udział Ameryki Północnej i Europy, przy ich tempie wzrostu poniżej średniej światowej (odpowiednio 4,5 i 4%), stanowić będzie tylko jedną czwartą (dla każdego kontynentu). Obecne inwestycje w przemyśle tworzyw sztucznych już odzwierciedlają te prognozy.
Dla polietylenu przewiduje się wzrost w tempie 5%, a dla polipropylenu 6%. Produkcja polistyrenu ma wzrastać o 4,4%, a PCW o 4,2% na rok. Wśród tworzyw konstrukcyjnych wzrost zużycia kopolimerów styrenu osiągnie przez następne osiem lat tempo 6% na rok, wzrost zużycia poliamidów 6,5%, poliwęglanów 8%, a PET 10%. Według prognozy, zużycie poliuretanów zwiększać się będzie o 5,5% na rok.

Nowe możliwości wiązane z tworzywami sztucznymi
Producenci wtryskarek z całego świata, obecni na K 2004 pokazali wprowadzone innowacje. Wystawiano elastyczne i wydajne maszyny o wysokim poziomie automatyzacji, jak również zaawansowany technicznie osprzęt do specjalistycznych zastosowań. Pod względem technologii produkcji na wystawie pokazano szereg nowatorskich rozwiązań, często stanowiących połączenie różnych wyspecjalizowanych technologii. Jeśli chodzi o maszyny, główną rolę odgrywały napędy do wtryskarek. Energooszczędne napędy całkowicie elektryczne nie są już stosowane wyłącznie w całkowicie zelektryfikowanych maszynach ale również w maszynach z hybrydową modułową technologią napędową. Maszyny całkowicie elektryczne, mające bardzo duży udział na rynku azjatyckim i stanowiące prawie ćwierć rynku Ameryki Północnej, zdobyły jak dotąd stosunkowo małe uznanie w Europie. Napędy bezpośrednie o dużym momencie, które obchodzą się bez przekładni i przez to oferują większą niezawodność i mniejsze wymagania konserwacyjne, są coraz częściej wykorzystywane we wtryskarkach i z stanowiły ważny temat prezentacji producentów w Düsseldorfie. Coraz więcej producentów wytłaczarek i linii do wytłaczania stosuje napędy bezpośrednie o wysokim momencie. Są one łatwiejsze w eksploatacji i utrzymaniu, zajmują mniej przestrzeni i pozwalają zaoszczędzić ponad 10% energii. Wielu producentów maszyn pokłada swoją wiarę w warte swojej ceny wytłaczarki standaryzowane. Maszyny te, często określane mianem wytłaczarek "plug and play", mogą być szybko dostarczone i uruchomione i są łatwe w eksploatacji, a jednocześnie bardzo elastyczne.
Jeśli chodzi o wytłaczanie folii, producenci sprzętu poprawili wydajności maszyn zarówno do produkcji folii rozdmuchiwanej jak i wylewanej. Uczynili polipropylen standardowym surowcem do produkcji folii rozdmuchiwanej. Folia trójwarstwowa stała się powszechnym standardem. Stale poprawiane są właściwości folii pięciowarstwowych poprzez wytwarzanie cieńszych warstw uszczelniających, stosowanie mniej ilości dodatków i lepszą kontrolę równomierności grubości warstw. Technologia wielowarstwowa zdobywa coraz większą popularność w produkcji dużych pojemników formowanych rozdmuchowo. Rozwija się formowanie PET przez rozdmuchiwanie i rozciąganie. Wydajność na gniazdo uległa znacznemu zwiększeniu, jednocześnie obniżono masę pojemników. Średnią masę typowej butelki 1,5-litrowej obniżono o około 10%, natomiast wydajności dużych maszyn dwustopniowych wynoszą od 1500 do 1600 butelek na godzinę na gniazdo.
W termoformowaniu elementów wnętrza samochodu coraz większego znaczenia nabiera kształtowanie w formach wklęsłych. Zaletą jest równomierność parametrów gotowego wyrobu, niezależnie od promienia zakrzywienia elementu, narożników, krawędzi. Wśród opakowań termoformowanych coraz większe zastosowanie znajdują materiały na bazie PET, również ze względu na swój połysk i możliwość stosowania w piecykach mikrofalowych. Na K 2004 pokazano nowoczesne maszyny i sprzęt gwarantujące pełną automatyzację procesu produkcyjnego i zintegrowaną kontrolę jakości do 100% wszystkich elementów.
Przemysł gumowy również przedstawił nowości. Mieszanki z krzemionką są coraz częściej używane w produkcji opon. Zwiększają one przyczepność i obniżają hałas w trakcie eksploatacji, ale jednocześnie mają silne właściwości ścierające i wymagają modyfikacji urządzeń do mieszania i wytłaczania poprzez zastosowanie odpornych na ścieranie elementów oraz efektywnej regulacji temperatury. Dla wytłaczarek opracowywane są programy komputerowe symulujące przebieg procesu ciągłej wulkanizacji. Pompy zębate do przetwarzania gumy, czy to samodzielne czy w połączeniu z wytłaczarkami, stają się coraz bardziej popularne, na przykład w produkcji formowanych wstępnie półwyrobów. W budownictwie i przemyśle motoryzacyjnym stosuje się coraz więcej materiałów odpornych na temperatury i niepalnych. Stawiają one odpowiednie wymagania konstrukcji ślimaków i układom regulacji temperatury w wytłaczarkach.

***


Powyższy artykuł stanowi skrót wykładu wygłoszonego przez Ulricha Reifenhausera, przewodniczącego Rady Wystawców K 2004, z okazji międzynarodowych konferencji prasowych odbytych w lecie w całej Europie i zapowiadających targi w Düsseldorfie.
 
Europejskie folie

Studium opracowane przez firmę Applied Market Information (AMI) wskazuje, że firmy produkujące folie polietylenową mają coraz większe moce wytwórcze. Jest to połączony rezultat wzrostu rynku oraz restrukturyzacji i konsolidacji wśród producentów. Gdy AMI badało ostatnio tę branżę w roku 1999 średni producent folii przetwarzał na folię nieco poniżej 5.000 ton polietylenu na rok. Do roku 2003 ta średnia wzrosła do prawie 5.800 ton. Można obliczyć, że średni producent folii pracuje na 8 liniach rozdmuchujących. Ta zmiana wielkości zaszła w wyniku stabilnego wzrostu produkcji i jednoczesnego zmniejszenia liczby działających zakładów. Zużycie polietylenu do wytłaczania folii wzrastało w okresie 2000-2003 w tempie nieco ponad 2% na rok. Jednak studium podaje, że od roku 1999 nastąpił w Europie spadek o 2,6% w łącznej ilości zakładów wytwarzających folię polietylenową.
Ta tendencja wystąpiła jednak tylko w Europie Zachodniej podczas gdy w Europie Środkowej ilość producentów folii wzrosła o ponad 20%. Przy szybszym wzroście rynku w Europie Środkowej (średnio o 6% na rok w latach 2000-2003) istnieją nadal możliwości dla powstawania nowych firm. Spadek ilości wytwórców folii na Zachodzie był w dużej mierze wynikiem konsolidacji i restrukturyzacji wśród czołowych grup przy stosunkowo niewielkiej ilości nowych uruchomień.
Największy spadek ilości producentów nastąpił w Wielkiej Brytanii. Wszystkie czołowe firmy w branży w ostatnich dwóch latach zamykały swoje zakłady. Wielka Brytania szczególnie mocno odczuła import z Azji gotowych woreczków, które w tym kraju stanowią ponad jedną trzecią rynku wyrobów z folii PE. Zróżnicowanie losów producentów folii PE widoczne jest w strukturze popytu na poszczególne wyroby z folii. W obszarach tradycyjnych, takich jak torby do noszenia czy worki na odpadki, wzrost pod względem wielkości produkcji był niewielki ze względu na stosowanie cieńszych folii i coraz większy udział w produkcji polimeru odzyskiwanego, często w połączeniu z utratą mocy produkcyjnych na rzecz tańszych regionów poza Europą Zachodnią. Najsilniejszy wzrost w sektorze folii PE ma miejsce na rynku folii stretch, folii do celów higienicznych i folii technicznych współwytłaczanych.
Przez następne pięć lat spodziewany jest dalszy rozwój europejskiego przemysłu wytłaczania folii w tempie 2-3% na rok. Jeśli takie tempo zostanie utrzymane, w roku 2008 wielkość produkcji osiągnie ponad 8,5 milionów ton. Jednak wzrost ilości niekoniecznie musi oznaczać dla wytwórców folii wzrost dochodów. Na obecnym konkurencyjnym rynku producent folii będzie nadal znajdował się z jednej strony pod naciskiem klientów wymuszających obniżanie kosztów, i z drugiej tendencji inflacyjnych obserwowanych u dostawców surowców. Wynikiem tego będzie zapewne dalsza konsolidacja i restrukturyzacja w branży wytłaczania folii polietylenowej.

Branża wytłaczania folii PE w Europie (jednostki produkcyjne) 1999 2003
Włochy 295 277
Wielka Brytania 189 161
Francja 144 140
Niemcy 125 115
Hiszpania 111 103
Skandynawia 79 76
Benelux 62 58
Pozostałe kraje Europy Zachodniej 111 107
Europa Środkowa 205 249


***


Rosnąca konkurencja ze strony dużego importu tanich wyrobów z państw Azji takich jak Chiny jest jednym z większych wyzwań które zmuszają europejskich producentów folii specjalnych do zmiany swoich strategii w celu utrzymania dochodowości. Analiza opublikowana niedawno przez firmę Frost & Sullivan na temat europejskiego rynku folii specjalnych (obejmujących folie poliestrowe, poliamidowe, poliimidowe, poliwęglanowe i fluoropolimerowe) szacuje roczne obroty na tym rynku w roku 2003 na 1,6 miliarda euro. Do roku 2010 obroty te mają przekroczyć 2 miliardy, przy rocznym tempie wzrostu 3,45%.
Zagrożeniem dla przychodów w tej branży są również tańsze alternatywy, np. w opakowaniach. Tanie rodzaje folii, takie jak polietylenowe i polipropylenowe, ograniczają zyski producentów i dostawców w dziedzinie opakowań, które przynoszą około 44% całości przychodów w europejskiej branży folii specjalnych. Jednak doskonałe fizyczne i chemiczne właściwości użytkowe folii specjalnych decydują o szerszych możliwościach ich zastosowań. Przykładowo, wymóg dłuższej trwałości wyrobów i lepszej estetyki może zadecydować o stosowaniu drukowanych folii nylonowych do pakowania żywności.
Folie o wyjątkowych cechach nadal będą stanowić klucz do sukcesu handlowego, zmuszając producentów do przykładania większej wagi do prac badawczo-rozwojowych i do zaspokajania wymagań klientów.
Podczas gdy z jednej strony oznacza to zwiększenie kosztów, z drugiej jednak zapewne wesprze dalszy rozwój rynku, znajdując nowe zastosowania, takie jak na przykład folie poliestrowe w magnetycznych nośnikach informacji, folie poliimidowe stosowanych w produkcji giętkich obwodów drukowanych. Prace badawcze pozwalają ponadto usytuować się na rynkach o wysokim poziomie atrakcyjności. Poliestry uszczelniające na gorąco stosowane do zamykania pojemników, folia nylonowa pochłaniająca tlen stosowana do pakowania żywności i folia poliwęglanowa jako alternatywa dla lakieru w modułach dachów samochodowych są przykładami tendencji technologicznych które mogą mieć wpływ na rozwój rynku europejskiego. Cena stanowi kolejny czynnik konkurencji na rynku folii specjalnych - istnieje tu duża rozpiętość - w roku 2003 folię poliestrową można było kupić za 2 euro za kilogram, podczas gdy cena folii poliimidowych dochodziła do 200 euro. Cena folii w dużym stopniu zależy od jej ostatecznego zastosowania.
Wyższe koszty opracowania i przetwarzania folii specjalnych w porównaniu do folii powszechnego stosowania, takich jak polietylenowe i polipropylenowe, decyduje o wyższych cenach, które skłaniają użytkowników do poszukiwania tańszych alternatyw. Aby przeciwdziałać temu niedocenianiu lepszych właściwości które dostępne są za wyższą cenę, producenci folii specjalnych muszą ciągle wskazywać korzyści jakie daje stosowanie tych folii.

Zostań redaktorem Twój Serwis Branżowy nr 1 - będziesz miał wyjątkową okazję twórczego udziału w budowaniu encyklopedii branży. Kliknij na "+ Dodaj artykuł" w celu dodania artykułu w określonym dziale. Zanim dodasz artykuł musisz się zarejestrować lub być zalogowanym. Za dodany artykuł otrzymasz od Serwisu w prezencie 50 punktów - promocja trwa do odwołania.

 

tworzywa,tworzywa biodegradowalne,tworzywa sztucznych,polimery sztuczne,tworzywa polimeryzacji,polimeryzacja tworzywa,tworzyw sztucznych,żywice sztuczne,produkcja tworzyw,tworzywa pcv,tworzywa chemia,tworzywa pp,tworzywa poliuretanowe,wyroby sztuczne,opakowania sztuczne,włókna sztuczne,tworzywa pet,sztuczne,recykling tworzywa,tworzywa sztuczne polimery,zastosowanie tworzyw,tworzywa sztuczna,napełniacze tworzywa,tworzywa polikondensacyjne,tworzywa produkcja,tworzywo termoutwardzalne,tworzywo termoplastyczne,tworzywa pvc,opakowania tworzywa,rury tworzywa,pe tworzywa,barwniki tworzywa,profile z tworzyw sztucznych,tworzywa mineralne,tworzywa sztuczne otrzymywanie,lakierowanie tworzyw,producenci tworzyw,polimery i tworzywa sztuczne,klejenie tworzyw,malowanie tworzyw,sztuczne barwniki,polietylen tworzywa,tworzyw,włókno sztuczne,tworzywa sztuczne konstrukcyjne,biodegradacja tworzyw sztucznych,tworzywa poliamidowe,tworzywa sztuczne podział,napełniacze tworzyw,barwniki tworzyw,wytłaczanie tworzywa,tworzywa sztuczne przykłady,granulat tworzywa,granulat tworzyw,www tworzywa sztuczne,wtrysk tworzywa,tworzywa sztuczne abs,tworzywa sztuczne pdf,tworzywa sztuczne wikipedia,tworzywa sztuczne recykling,zastosowania tworzyw sztucznych,giełda tworzyw sztucznych,odlewanie tworzyw sztucznych,młyn do tworzyw sztucznych,tworzywo sztuczne f3,wtryskiwanie tworzyw sztucznych,przetworstwo tworzyw,wtryskarki do tworzyw,giełda tworzyw,gielda tworzyw,tworzywa org,tworzywo sztuczne rapidshare,instytut przetwórstwa tworzyw sztucznych,wtryskarki do tworzyw sztucznych,konstrukcja form wtryskowych do tworzyw termoplastycznych,termoformowanie tworzyw,instytut przetwórstwa tworzyw sztucznych metalchem,wtryskarka do tworzyw,wytłaczarki do tworzyw,granulaty tworzyw sztucznych,wtryskarka do tworzyw sztucznych,historia tworzyw sztucznych,identyfikacja tworzyw sztucznych,praca tworzywa,tworzywo krzemoorganiczne,tworzywo eva,najstarsze tworzywo sztuczne,targi przetwórstwa tworzyw sztucznych,klejenie tworzywa,metalizacja tworzyw,baseny z tworzywa,tworzywa porowate,tworzywo sztuczne heavi metal,tworzywa sztuczne poradnik,łączenie tworzyw,identyfikacja tworzyw,prasowanie tworzyw,maszyny do przetwórstwa tworzyw sztucznych,ceny tworzyw,barwniki do tworzyw,łączenie tworzyw sztucznych,tworzywo pcv,tworzywa sztuczne wady i zalety,produkcja z tworzyw,profile z tworzyw,beczki z tworzywa,pojemnik z tworzywa,z tworzyw sztucznych,sztachety z tworzywa,produkty z tworzyw sztucznych,płyty z tworzywa sztucznego,rury z tworzywa sztucznego,pojemniki z tworzywa sztucznego,obudowy z tworzyw sztucznych,butelki z tworzyw sztucznych,wyroby z tworzywa sztucznego,tworzywa sztuczne zalety,palety z tworzywa,opakowania z tworzywa,ceny tworzyw sztucznych,instytut tworzyw sztucznych,profile z tworzywa,artykuły z tworzyw sztucznych,siatka z tworzywa,elementy z tworzyw sztucznych,zbiornik z tworzywa,prasowanie tworzyw sztucznych,pokrycia dachowe z tworzyw sztucznych,oznaczenia tworzyw sztucznych,metalizacja tworzyw sztucznych,płyty tworzywa,tworzywa gumowe,produkcja wyrobów z tworzyw sztucznych,wyroby z tworzywa,producent opakowań z tworzyw sztucznych,produkcja opakowań z tworzyw sztucznych,tworzywa sztuczne wady,producent tworzyw,basen z tworzywa,tworzywo polipropylenowe,wytwarzanie tworzyw sztucznych,tworzywo pe,własności tworzyw,barwniki do tworzyw sztucznych,klejenie tworzyw sztucznych,formowanie tworzyw,wytwórnia artykułów z tworzyw sztucznych,odpady tworzywa,własności tworzyw sztucznych,sztuczne postarzanie powierzchniowe,polimery,polistyren,poliamid,opakowania,polipropylen,termoutwardzalne,polimeryzacji,winylu,sztucznych,opakowania kartonowe,opakowania tekturowe,odpady,metylu,termoplastyczne,kauczuku,polimetakrylan metylu,poliestry,polimeryzacyjne,polichlorek winylu,elastomery,polietylen,kauczuk,polietylenu,kauczuk syntetyczny,spieniony,polimerów,polimeryzacja,polipropylenu,wytłaczanie,tworzywem,poliuretany,polimerowe,sztucznego,syntetyczne,sztucznymi,biodegradowalne,poliamidowe,metalizowanie,regranulaty,taśma teflonowa,włókien,kompozyty,poliuretan,sztucznym,własności,klejenie,napełniacze,poliuretanowe,termokurczliwe,teflonowanie,produkcja tworzywa,tworzywa pe,tworzywa ceny,spawanie tworzywa,chemia tworzywa,obróbka tworzywa,tworzywa łódź,tworzywa poznań,tworzywa kraków,tworzywa wrocław,tworzywa warszawa,ms tworzywa,team tworzywa,tworzywa info,tworzywa szcztuczne,tworzywa sztczne,tworzywa sztucne,tworzywa sztucze,tworzywa sztuczn,tworzywa sztuszne,tworzywa szuczne,tworzywa szyuczne,tworzywa włóknotwórcze,forum tworzywa,cena tworzywa,producent tworzywa,firmy tworzywa,tworzywa cennik,tworzywa kompozytowe,kanistry z tworzywa,rolki z tworzywa,pręty z tworzywa,skrzynki z tworzywa,rurki z tworzywa,błotniki z tworzywa,rura z tworzywa,zaślepki z tworzywa,węże z tworzywa,tworzywa hdpe,butelki z tworzywa,tworzywa sztuczne pe,śruby z tworzywa,podkładki z tworzywa,opakowania z tworzywa sztucznego,koła zębate z tworzywa,zbiorniki z tworzywa sztucznego,kraty pomostowe z tworzywa,tworzywa sztuczne pcv,sztachety z tworzywa sztucznego,tworzywa sztuczne ceny,siatka z tworzywa sztucznego,elementy z tworzywa,zbiornik z tworzywa sztucznego,tworzywa sztuczne wyroby,oczka wodne z tworzywa,doniczki z tworzywa,giełda tworzywa,krzesła z tworzywa sztucznego,tworzywa akrylowe,tworzywa katowice,zastosowanie tworzywa sztucznego,meble z tworzywa sztucznego,tworzywa sztuczne firmy,tworzywa lublin,drzwi z tworzywa,poli eco tworzywa sztuczne,tworzywa sztuczne ps,tworzywa sztuczne to,tworzywa sztuczne forum,tworzywa sztuczne historia,tworzywa sztuczne ppt,tworzywa sztuczne wiki,tworzywa sztuczne pp,klej do tworzywa,wady tworzywa sztucznego,koła zębate z tworzyw sztucznych,producent rur z tworzyw sztucznych,pokrycia dachowe z tworzyw,palety z tworzyw sztucznych,koła zębate z tworzyw,kształtki z tworzyw sztucznych,szamba z tworzyw sztucznych,powłoki z tworzyw sztucznych,detale z tworzyw sztucznych,robot z tworzyw sztucznych,materiały z tworzyw sztucznych,palety z tworzyw,instalacje z tworzyw,szamba z tworzyw,rurociągi z tworzyw sztucznych,instalacje z tworzyw sztucznych,okna z tworzyw sztucznych,producent wyrobów z tworzyw sztucznych,części z tworzyw sztucznych,folie z tworzyw sztucznych,giełda tworzywa sztuczne,wkręty do tworzywa,tworzywa sztuczne zdjęcia,tworzywa sztuczne w domu,dystrybucja tworzyw sztucznych,tworzywa sztuczne przetwórstwo,tworzywa sztuczne obróbka,tworzywa sztuczne opis,zaślepki,kurtyny pcv,kurtyny paskowe,narzędzia,kształtki,rury,tuleje,taśma uszczelniająca,mechaniczne,zbiorniki,wyroby,miedzi,pręty,uszczelki,profile plastikowe,wyroby gumowe,słupki plastikowe,słupki,spawanie,drewna,uszczelka,szamba,formy wtryskowe,taśmy teflonowe,olej parafinowy,plac zabaw dla dzieci,place zabaw dla dzieci,ogrodzenia plastikowe,chemiczne,podesty,pokrycia dachowe,automatyka przemysłowa,sp z oo,producenci,produkcja,lublin,tworzywo,fisz tworzywo,rury tworzywo,metal tworzywo,tworzywo pc,tworzywo ps,tworzywo pu,tworzywo art,tworzywo san,pa tworzywo,tworzywo warstwowe,nowe tworzywo,tworzywo syntetyczne,fisz emade tworzywo,tworzywo dobry izolator,tworzywo konstrukcyjne,tworzywo sztuczne download,tworzywo sztuczne abs,tworzywo sztuczne rs,tworzywo mineralne,tworzywo sztuczne torrent,tworzywo sztuczne heavy metal,tworzywo sztuczne grzyb,tworzywo izolacyjne,pierwsze tworzywo sztuczne,tworzywo pvc,tworzywo sztuczne pp,tworzywo ceramiczne,tworzywo pp,przezroczyste tworzywo,twarde tworzywo,przezroczyste tworzywo sztuczne,co to jest tworzywo,tworzywo na szyby,tworzywo myspace,tworzywo filmowe,tworzywo sztuki,tworzywo sztuczne kółko,tworzywo literatury,tworzywo sztuki filmowej,tworzywo hdpe,tworzywo filmu,co to jest tworzywo sztuczne,tworzywo podobne do kauczuku,technolog tworzyw,przetwurstwo tworzyw sztucznych,rozkład tworzyw sztucznych,tworzywo stuczne,podstawy recyklingu tworzyw sztucznych,tworzywo akrylowe,barwienie tworzyw sztucznych,zużycie tworzyw sztucznych,właściwości mechaniczne tworzyw sztucznych,tworzywa techniczne,laboratorium tworzyw sztucznych,metody przetwórstwa tworzyw sztucznych,tworzywa sztuczne charakterystyka,charakterystyka tworzyw sztucznych,klasyfikacja tworzyw sztucznych,tworzywo do wyrobu folii,tworzywo sztuczne myspace,tworzywo literackie,malowanie tworzyw sztucznych,tworzywo sztuczne loff,mity i legendy jako tworzywo literatury fantasy,tworzywo sztuczne superfrajer,tworzywo sztuczne sznurowadła,tworzywo sztuczne warszafka,fisz tworzywo sztuczne,grupa tworzywo,tworzywo sztuczne tramwaj,tworzywo sztuczne tekst,sprzedam tworzywo,tworzywo sztuczne wiśnie,tworzywo naturalne,fisz emade tworzywo sztuczne,fisz jako tworzywo sztuczne,tworzywo sztuczne deszcz w butach,tworzywo sztuczne tysiąc pięćset sto gwiazd,tworzywo sztuczne peb,fisz emade jako tworzywo sztuczne,tworzywo sztuczne wielki ciężki słoń,symbole tworzyw,fisz emade jako tworzywo sztuczne sznurowadła,fisz emade jako tworzywo sztuczne f3,tworzywo sztuczne narkotyk,fisz emade jako tworzywo sztuczne wiosna 86,tworzywa sztuczne technika,cięcie tworzyw sztucznych,lekkie tworzywo,fisz emade jako tworzywo sztuczne heavi metal,fisz emade jako tworzywo sztuczne rapidshare,tworzywo eko,tworzywo sztuczne wielki ciężki słoń rapidshare,tworzywo pet,tworzywo skóropodobne,tworzywo muzyki,tworzywo na skoczni,tworzywo pom,lekkie tworzywo mineralne,lakierowanie tworzyw sztucznych,tworzywo po brązie,tworzywa sztuczne a środowisko,tworzywo sztuczne peb pl,tworzywo skutecznych strategii,jako tworzywo sztuczne,pbt tworzywo,tworzywo na bieżni,tworzywo sztuczne na rzywo w mózgu,biografia jako tworzywo,epokowe tworzywo po brązie,wpływ tworzyw sztucznych,biografia jako tworzywo literackie,budowa,firmy,obraz,rodzaje,specjalne,stal,maszyny,sklepy,blachy,ceny,katalog,parametry,płyty,sprzedam,hurtownie,jako,narzedzia,stopy,wymiary,włókna,fisz,metali,właściwości,obróbka,typu,fisz emade,stali,technologia,materiałów,w sztuce,motywy,pneumatyczne,używane,maszyn,przemysłowe,

Archiwum
Szukaj:


Przedział czasowy od:


Działy:
Ciekawostki
Czy wiesz, że...
Polecamy
Technologie
Wydarzenia

Skąd się o nas dowiedziałeś?
Google.pl
ONET.PL
WP.PL
Inne źródła
Prasa branżowa
Prasa ogólnopolska
Biuletyn mailowy

o nas | kontakt | program partnerski | napisz do nas | praca u nas



Copright © 2006 PPUH HALINEX Sp. z o.o.

pianki.com.plopakowania24.comfolie.org.pl

Torby reklamowe Etykiety Opakowania Taśmy Drukarnia Fleksograficzna Cukierki reklamowe Folie

towrzywa sztuczne | opakowania z tworzyw sztucznych | folie | maszyny | tworzywo | giełda | ogłoszenia | odpady | recykling